Volgens mij beseffen we vaak veel te weinig wat de impact is van onze woorden, van onze uitgesproken gedachten. Wij leven in een tijd waarin het Woord vooral lucht wordt. Woorden als confetti. Beloften als wegwerpartikelen. Spirituele inzichten als Instagram-tegeltjes. We citeren, liken, delen en applaudisseren, maar belichamen lijkt een moeilijk te bereiken ideaal. Hoe wordt het Woord zo ooit vlees? Het Woord is geen vlees geworden, maar content. In dat geval weet ik misschien alles te vertellen over ‘het Woord van God’, over ‘de ongeziene wereld’ of over ‘reïncarnatie’, maar ik heb nog geen idee wat incarnatie ten diepste is.
Het einde van spiritualiteit?
Het idee achter Logos is groots: wat gedacht en gesproken wordt, kan werkelijkheid worden. Een architect tekent een huis en even later staat er baksteen waar eerst gras was. Dat is het Woord dat vlees is geworden. Een geliefde zegt ‘Ik blijf bij je’, wat een lichaam krijgt in haar dagelijkse trouw en aandacht. Een ouder zegt ‘Ik ben er voor je’, wat zichtbaar wordt in luiers verschonen en luisteren naar nachtelijke angsten. Dat is incarnatie. Dat is vlees. Maar wat als woorden geen lichaam krijgen? Dan worden ze loos. Loze woorden zweven, ze versieren, ze imponeren, maar ze dragen niets. Ze scheppen geen wereld, ze brokkelen af en verdampen.
En dan is er weer een schandaal. Een dossier. Een ontmaskering. Mensen spreken over de Epstein-files alsof het een geestelijke aardbeving is. Alsof deze dingen niet al sinds mensenheugenis gebeuren. Is er iets nieuws onder de zon? Idolen vallen van hun sokkel. Spirituele leiders blijken twee gezichten te hebben. En ineens gaan boekenkasten leeg. Alsof spiritualiteit en bewustzijn zélf zijn ontmaskerd. Maar wees eerlijk: het was niet de spiritualiteit die van haar paard viel, het was slechts jouw projectie.
Als jouw geloof staat of valt met een mens van vlees en bloed, dan was het Woord in jou kennelijk nooit vlees geworden. Dan geloofde je niet in wáárheid, maar in uitstraling. Niet in belichaming, maar in charisma. Het is natuurlijk heel verleidelijk, maar vooral idioot, om iemand op een schild te hijsen. Als hij het licht is, mag jij in de schaduw blijven. Als zij verlicht is, hoef jij alleen maar te knikken. Maar een schild is een wankel podium. En wie hoog staat, valt diep, zeker als het Woord in hem nooit echt vlees werd.
Het begin van spiritualiteit!
Geloof in je zelf is de eerste spirituele wet. Het is dus cruciaal om jezelf te leren kennen. Elke ontmaskering ervaar ik als een spiegel voor mezelf. Ik kijk naar mijn eigen zwarte kanten, om te beginnen in mijn gedachten en mijn spreken. Hoe vaak flap ik er wat uit zonder na te denken over de gevolgen? Hoe vaak zeg ik dingen die ik niet waarmaak? Hoe snel beloof ik beterschap zonder dat er iets verandert? Hoe gemakkelijk oordeel ik over dubbele moraal, terwijl ik mijn eigen kleine compromissen zorgvuldig verstopt heb in het donker? Met mijn tong kan ik in een paar tellen hele werelden vernietigen. Mijn tong is ook de hendel waarmee ik al mijn neigingen, gevoelens, emoties en gedachten kan leren beheersen.
Het Woord wordt vlees wanneer gedachte en daad elkaar ontmoeten en volledig in elkaar opgaan. Wanneer binnenkant en buitenkant samenvallen. Wanneer je dezelfde mens bent in het donker als in het licht. Wanneer de twee één worden. In en door jezelf. Dat is het begin van spiritualiteit. En ook het einde trouwens. Dat is natuurlijk een stuk minder spectaculair dan een spirituele goeroe, waar je jezelf aan op kunt trekken. Maar het is oneindig veel bevrijdender. Want dan hoef je niemand meer te aanbidden. Dan hoef je niemand meer te ontmaskeren. Dan hoef je alleen nog maar jezelf te worden.
‘Het Woord is vlees geworden’ betekent niet: aanbid een heilige, bewonder een goeroe, lees een boek of kijk een podcast. Het houdt eenvoudig in: belichaam wat je gelooft. Wees een mens uit één stuk. Slik je tong in. Zeg minder. Doe meer. Niet je woorden, maar je daden laten zien wie je werkelijk bent. En dan niet die daden waarmee je loopt te pronken. En als je iets groots zegt, wat zomaar kan gebeuren, laat het dan net zo lang groeien tot het armen en benen krijgt. De grootste spirituele revolutie is niet dat God mens werd, maar dat de mens eindelijk ophoudt met praten en begint met wórden.
© Anthonie Roose
