De kroon van twaalf sterren rondom haar hoofd verwijst naar je denken, je goddelijke bewustzijn, je geest. Je hoofd is de plek van intelligentie, taal en begrippen, inzicht, visie en het vermogen om te onderscheiden. Hier woont het ‘mannelijke’ principe in symbolische zin: geordend en doelgericht. Het is de plek waar ideeën ontstaan, waar de werkelijkheid wordt gedacht. Maar wanneer je hoofd losraakt van je hart, kan het ook koud worden. Dan wordt je denken een systeem zonder compassie en kan je geest zich gedragen als een misleide en manipulerende macht. Als een draak die alles wil begrijpen, beheersen en verslinden.

Zelfbewust leven

De maan is onder(in) de vrouw gesitueerd. De maan is in al haar fasen veranderlijk en reflecterend. Dit verwijst naar je ziel: je lichamelijke, instinctieve, voelende bestaan. Je buik is het centrum van je instinct, je drang om te leven, je fysieke weten, je sensaties, verlangens en gevoelens. Hier leeft het ‘vrouwelijke’ principe in symbolische zin en daarbij passen begrippen als ontvankelijkheid en gevoeligheid, ritme en cyclus. Maar zonder verbinding met je hart kan dit niveau zich reduceren tot pure drift of louter consumeren of overleven. Dan ontstaat het beeld van het ‘beest uit de zee’: je lichaam dat alleen nog reageert op prikkels, op glamour, luxe en onmiddellijke bevrediging.

In het midden van de vrouw schijnt de zon. Dat is je hart: de plek waar je geest en je ziel elkaar ontmoeten. Je hart staat voor bewust zijn van jezelf, voor je intuïtie, voor je vermogen om te verbinden, voor jouw liefde en compassie. Hier vindt een soort innerlijk huwelijk plaats. Denken en voelen, geest en ziel, worden hier niet opgeheven maar samengebracht in een derde werkelijkheid, namelijk die van je ware, vrije mens-zijn. Dit is geen gulden midden als halfbakken compromis, maar als sublieme synthese: het volledig in elkaar opgaan van je twee ‘naturen’. Niet half geest en half lichaam, maar iets compleet nieuws: zelfbewust leven. Dat is autonomie, dat is vrijheid.

Katholiek kruisteken

Het katholieke kruisteken kan je zien als een lichamelijke herinnering aan deze innerlijke drie-eenheid van geest, ziel en hart: ‘In de naam van de Vader, de Zoon en de heilige Geest. Amen.’ De Vader is de bron, de scheppende gedachte, die in je hoofd ontstaat. De Zoon is het belichaamde beeld van die gedachte, het leven zelf, waarvan je buik het centrum is. De heilige Geest is het verbindende licht van je hart, of de stroom tussen de bron en je levenszee. Wanneer je dit kruisteken maakt over hoofd, romp en schouders, wordt je lichaam even een levende geometrie van deze innerlijke structuur. 

In 1054 is de kerk door verschil van inzicht over de precieze verhouding tussen Vader, Zoon en heilige Geest in tweeën gesplitst. Er kwam een ingrijpende scheiding tussen de westerse rooms-katholieke kerk met Rome als centrum en de oosters-orthodoxe kerk met Constantinopel als centrum. De vraag was of de heilige Geest alleen uitgaat van de Vader (de oosterse kerk) of van de Vader zowel als van de Zoon, het ‘filioque’ (de westerse kerk). Het was een theologisch-dogmatische discussie die in mijn beleving overbodig wordt als je de levendige en nauwelijks te ordenen dynamiek tussen geest, ziel en hart serieus neemt. 

De plek van je geweten

De Apocalyps gebruikt krachtige beelden om te laten zien wat er gebeurt wanneer de drie centra van je bestaan uit verbinding raken. De draak is je geest die zichzelf losmaakt van je hart en alles wil beheersen. Het ‘beest uit de zee’ is je ziel die alleen nog volgt wat aantrekkelijk is en onmiddellijk bereikbaar. Het ‘beest uit de aarde’ ofwel de ‘valse profeet’ is je ego ten top: je psychische identiteit die zichzelf koste wat het kost centraal stelt, ook als dat ten nadele is van anderen, zonder de liefdevolle leiding van je hart. Deze beelden van de demonische drie-eenheid in je zijn geen externe monsters, maar je eigen innerlijke patronen. Manieren waarop je bewustzijn kan functioneren wanneer je hart ontbreekt als verbindend en richtinggevend centrum, met alle minder fijne gevolgen van dien. Aan de buitenkant kunnen ze nog heel overtuigend of zelfs aantrekkelijk lijken. Maar hun richting is steeds dezelfde: los van liefde en los van waarheid.

Je hart is in deze symboliek niet alleen verbindend, maar ook transformerend. In je hart kun je de heilige Geest ervaren als je geweten, als je innerlijk licht dat niet oordeelt van buitenaf, maar van binnenuit onthult wat niet klopt. Dat kan pijnlijk zijn, omdat alles wat niet echt is, smelt in dat licht. De heilige Geest brandt als een vuurpoel, zoals ook in de Apocalyps in geuren en kleuren beschreven: gewoonweg de hel voor je ego. Geen straf, maar een zuivering. Wat niet werkelijk menselijk is in je, kan niet blijven bestaan in dat allesdoordringende vuur. En wat overblijft, is eenvoudiger dan we denken: een helder bewustzijn, verbonden en bezield leven, een mens die niet uiteenvalt in losse delen. Kortom: een drievoudig mens uit één stuk.

Een heel universum

We leven momenteel tussen Pasen en Pinksteren. Beleef je de inhoud van deze oude feesten ook? Kerst is het moment waarop de gedachte werkelijkheid wordt: het woord wordt vlees, de Vader maakt de Zoon naar zijn beeld. Deze Zoon moet zich de werkelijkheid van zijn Vader nog wel eigen maken. Dat is de weg van onwetendheid naar wijsheid, van slavernij naar vrijheid, van angst naar liefde, van ego naar zelfbewustzijn. Het kruis staat symbool voor deze weg. Dat is Goede Vrijdag en Pasen: je ego, je angst, je slavenbestaan en je naïviteit wordt overwonnen. Na Pasen komt Hemelvaart en ten slotte Pinksteren, het feest van je hart. Hemelvaart is het moment dat je in staat wordt geacht om helemaal zelf sturing aan je leven te geven, zonder de wetten en de boeken, de goeroes en de groepen. Je krijgt daarvoor met Pinksteren de onmisbare tool van de heilige Geest in handen: je liefdevolle geweten, de stem van je hart, die jou in alles leidt en altijd en overal raad geeft. Met Pinksteren oogst je wat vanaf Kerst in je geïnvesteerd is.

De vrouw met zon, maan en sterren is dus geen verre hemelse figuur, maar een innerlijke realiteit die zichtbaar wordt wanneer je anders leert kijken. Ze is je hoofd dat denkt, je lijf dat voelt en je hart dat verbindt. Wanneer die drie niet concurreren maar samenwerken, ontstaat iets wat je goddelijk of kosmisch kunt noemen, maar dat als zodanig heel dichtbij is: een mens die heel is. Niet volmaakt in de zin van foutloos, maar heel (‘geheeld’ of ‘heilig’) in de zin van geïntegreerd. De Apocalyps gaat niet over het einde van de wereld, maar over het zichtbaar worden van wie je ten diepste al bent. Je bent een volledig wezen met het hele universum in je. Een intelligente schepping, die in staat is om liefde te ontvangen en te geven. Dat is wat we een mens noemen. Bestaat er iets mooiers dan dat?

© Anthonie Roose