Diep van binnen weten wij mensen dat we niet gemaakt zijn om opgesloten te blijven in een kleine wereld van asfalt, schermen en agenda’s. Wij kijken omhoog. Altijd weer omhoog. Toch lopen onze dromen ook tegen grenzen aan. De stralingsgordels rond de aarde – de zogeheten Van Allen Belts – vormen een onoverkomelijke barrière voor verre ruimtereizen. Op het plasma van de maan kun je niet lopen en op Mars rijden er echt geen karretjes rond. 

Hemelvaart als terugreis naar bewustzijn 

Misschien kunnen we daarom ons verlangen naar ruimte beter maar overdrachtelijk opvatten. Want uiteindelijk zoekt de mens niet slechts een andere planeet. Hij zoekt de hemel. Hemelvaart is niet alleen maar een christelijk feest, maar ze is een oeroud motief dat in allerlei tradities terugkomt. We verlangen naar transcendentie, naar het overstijgen van ons aardse bestaan. Lees de Griekse of de hindoeïstische mythen maar.

Hemelvaart is de terugkeer van de mens tot zijn goddelijke oorsprong. Het symbolische verhaal waarin de mens zijn kleine ego overstijgt. Het proces waarin hij loskomt van angst, schuld, schaamte, schaarste, controle, macht en dood. Het moment waarop hij thuiskomt in de diepere werkelijkheid waarin al deze dingen niet bestaan. Het boeddhisme laat dit als weinig andere religies zien. Of leer van de sjamanen. De hemel ontdek je in je eigen hart.

De hemelvaart van Jezus Christus

Zelfs in de islam stijgt de profeet Mohammed op naar de hemel. Op de Tempelberg in Jeruzalem zag ik ooit de voetafdruk die volgens de overlevering door de profeet Mohammed is achtergelaten toen hij opsteeg naar God. Ook de oudtestamentische profeet Elia voer volgens het verhaal in een vurige wagen naar de hemel. En Henoch was opeens weg van de aarde, nadat hij daar 365 jaar ‘met God’ had rondgewandeld. 

En dan is er Jezus. Veertig dagen na Pasen verdwijnt hij op de Olijfberg achter de wolken. Dit is geen soort kosmische lancering à la Elon Musk. Het is juist een diep symbolisch verhaal, een krachtige mythe. Jezus verdwijnt uit het zicht van zijn leerlingen, zodat zij eindelijk gaan beseffen dat zij hem niet langer buiten zichzelf moeten zoeken. Het gaat niet om een enkele reis. Christus verdwijnt uit de buitenwereld om innerlijk aanwezig te worden. 

Het feest van bewust geworden mensen

Dat is ook waar het Pinksterfeest over gaat: we nemen onze goddelijkheid mee terug midden in de wereld waar we wonen. Retourtje hemel. Tien dagen na Hemelvaart breekt Pinksteren aan. Pinksteren is een ander woord voor de Wederkomst van Christus in de gedaante of het archetype van de heilige Geest. Niet als heerser op een troon, niet als machtige koning met veel legers, maar als innerlijke kracht van liefde en waarheid. 

Deze Geest van bewustzijn neemt bezit van de mens. Van binnen uit. Daarmee krijgt het Jezus-verhaal een radicale wending. De hemel blijkt geen verre plaats boven de wolken, maar een werkelijkheid die in ons zelf geboren wil worden. ‘Het koninkrijk van God is binnen in jou’, zegt Jezus. Zijn koninkrijk bestaat niet uit dwang, macht of geweld. Liefde kan immers niet worden afgedwongen. Zodra liefde verplicht wordt, sterft zij. 

De oneindige ruimte van de liefde

Daarom is de enige waarheid uiteindelijk de liefde zelf. Dat vergeten wij voortdurend. Wij denken vaak dat bewustzijn betekent dat je alle leugens van de wereld doorziet. Dat je ontdekt wie manipuleert, wie bedriegt, welke systemen corrupt zijn. Maar hoe belangrijk dat ook kan zijn: daarmee ben je er nog lang niet. Werkelijk bewustzijn ontstaat pas wanneer je als mens leert leven vanuit liefde. Alleen liefde maakt eindeloze ruimte.

Wanneer je woorden niet langer voortkomen uit angst of woede, maar uit mededogen. Wanneer je daden niet langer draaien om zelfverheffing, maar om verbondenheid. Wanneer je ontdekt dat overvloed niet in bezit of macht zit, maar in het mysterie van liefde zelf. Daarin kun je niet toneelspelen, zoals de B-acteurs die zich als ruimtevaarders voordoen. Een echte ruimtevaarder ben je als je niet ontsnapt van de aarde, maar de hemel in jezelf ontdekt.

Het mooiste retourtje hemel

Het gaat de mens niet lukken om Mars te koloniseren. Ruimtevaart heeft weinig te maken met de realiteit. Wel alles met geld en macht. Echte ruimtevaart is jezelf in het heelal van liefde bewegen. Liefde is de enige zuivere religie. Christus in jou betekent dat de liefde jou regeert. Een christen is iemand die hoopvol blijft turen naar de ten hemel gevaren Jezus. Een christus is iedereen die zelf een zaadje van liefde durft te zijn in deze wereld. 

Wat de mens nodig heeft is leren op aarde een wereld van liefde te creëren. Hemelvaart is geen afscheid van Jezus, maar juist zijn terugkeer in een diepere vorm. Wat Jezus deed, is wat alle mensen kan overkomen. Christus wordt een innerlijke aanwezigheid die overal kan opstaan waar mensen hun hervonden bewustzijn omzetten in liefde. Dat is het mooiste retourtje hemelruimte dat een mens ooit kan maken.

© Anthonie Roose