De hele bijbel vertelt hierover van begin tot eind in rake beelden. Het paradijs, de slang, de twee bomen, de vrouw en de draak zijn niet zomaar figuren uit een oud verhaal. Je kunt ze nog steeds herkennen als symbolen van jouw eigen binnenwereld. De drie centra van dit innerlijke rijk zijn je hoofd, je hart en je buik.

Je buik is het centrum van je fysieke bestaan, dat het vrouwelijke principe van voelen, ontvangen, voeden en voortbrengen belichaamt. Je hoofd is het centrum van je psychische leven, dat het mannelijke principe van denken, begrijpen en onderscheiden vertegenwoordigt. 

Je hartstreek is je spirituele centrum, dat het principe representeert van intuïtie, verbinding, ruimte, loutering en de kracht die alles samenbrengt. In je bezielde hart wordt je menselijke wil omgebogen naar je goddelijke wil. Zo’n hart is een hart dat in vuur en vlam staat. Er zit holy spirit in, je goddelijke bewustzijn. 

Deze drie centra horen bij elkaar. Je hoofd denkt, je buik voelt en je hart geeft richting. Intellect en instinct zijn ondergeschikt aan de intuïtie van je hart. Je hoofd en buik zijn de lakeien van koning Hart. Ze doen prachtig werk, maar zodra ze zelfstandig over je leven gaan heersen, los van je hart, raak je in onbalans.

Je intuïtie gaat veel verder dan je intellect en je instinct. Niet omdat denken en voelen onbelangrijk zijn, maar omdat het hart ze met elkaar kan verbinden en overstijgen. Het in balans brengen van je denken en voelen in je hart kan zo pijnlijk zijn voor je ego, dat deze de vlammen van je hart ervaart als een helse vuurpoel.

Kennisboom en levensboom 

In het paradijsverhaal van Genesis staan twee bomen in het midden van de tuin van je bewustzijn: de boom van de kennis van goed en kwaad en de levensboom. De kennisboom waarin de slimme slang kronkelt, is het beeld van je oude bewustzijn, waarin je zenuwstelsel op de wereld reageert vanuit automatische patronen. 

Je hersenen vergelijken, beoordelen en verdelen: goed tegenover kwaad, veilig tegenover onveilig, ik tegenover de ander. Je reptielenbrein, je limbische systeem en je neocortex spelen ieder hun rol in leven en overleven. Deze vermogens zijn noodzakelijk. De slang in de kennisboom verleidt je tot zelf nadenken.

Het probleem ontstaat wanneer je hersenen de leiding overnemen en loskomen van je hart. Dan word je een gevangene van je eigen reacties, overtuigingen en oordelen. Je reptielenbrein wordt zomaar een draak, je emotionele brein een zevenkoppig zeebeest en je rationele brein een valse profeet (vgl. Openbaring 12-13).

De levensboom is het beeld van je getransformeerde bewustzijn. Je oude geest maakt bij bewustwording plaats voor een nieuwe geest, de heilige Geest. Je zenuwstelsel wordt niet langer uitsluitend beheerst door automatische reacties, maar komt steeds meer in dienst te staan van je hart. 

De levensboom is dus niet zomaar een tweede boom. Hij is dezelfde boom als de kennisboom, maar heeft alle opgedane kennis en ervaring tot levenswijsheid omgevormd. Hij verbeeldt de mens die het paradijs teruggevonden heeft en evenwichtig en overvloedig leeft vanuit zijn hart (Openbaring 22).

Zwanger van bewustzijn

De slang in het paradijs is het beeld van je reptielenbrein: de oudste, meest automatische overlevingskracht in je innerlijke wereld. Hij probeert jou als mens wijs te maken dat jij zelf, vanuit je eigen denken, moet bepalen wat goed en kwaad is. Zo raakt je verstand los van de wijsheid van je hart. 

De slang is niet zozeer een vijand van buitenaf. Hij zit in jezelf. Hij is de kracht die je terugtrekt naar angst, strijd, begeerte, controle en zelfbehoud wanneer je juist probeert bewuster te worden. In Openbaring 12 verschijnt dezelfde kracht opnieuw, nu als de grote draak. 

Het beeld is veranderd, maar de symbolische betekenis blijft. De oude overlevingsmacht probeert de geboorte van de nieuwe mens te verhinderen. De vrouw in Openbaring 12 vertegenwoordigt je buik, je fysieke centrum, het vrouwelijke principe en de plaats van je instinctieve bestaan. 

De vrouw is zwanger. Dat betekent dat je lichamelijke bestaan niet het eindpunt is, maar het begin van een nieuwe geboorte. Je lichaam dwingt je tot bewustzijn. Door te voelen, te verlangen, te lijden en te ervaren, word je uitgenodigd om jezelf te leren kennen, tot in alle hoeken en gaten van je ziel. 

Het kind dat de vrouw draagt, is het nieuwe mens-zijn dat in jou geboren wil worden. Het is je groeiende bewustzijn, dat uiteindelijk verbonden wil zijn met het goddelijke in je hart. Dat is de ‘mystieke bruiloft’: het huwelijk tussen je ziel en je vernieuwde bewustzijn (vgl. ‘de bruiloft van het lam’, Openbaring 19).

Maar de draak wil het kind verslinden. Je oude, aardse denken bedreigt voortdurend de geboorte van die nieuwe mens. Je automatische reacties en vaste overtuigingen willen de vertrouwde orde bewaren. De draak blijft de vrouw eindeloos achtervolgen, maar haar kind krijgt hij niet te pakken.

Het kind wordt namelijk bij God en zijn troon bewaard. Die troon staat in je hart. In je hart is je groeiende bewustzijn veilig. Je hart is de hemelse plaats waar je in aanraking komt met je eeuwige bewustzijn. In je hart ligt de mogelijkheid om je nieuwe bewustzijn te beschermen en te laten groeien. 

Strijd tussen kop en hiel

In Genesis 3 spreekt God over de strijd tussen de slang en de vrouw. De hiel van de vrouw zowel als de kop van de slang zullen worden verbrijzeld. In deze ‘moederbelofte’ staat de kop van de slang voor je oude, zelfgenoegzame denken. De hiel van de vrouw staat voor je aardse, lichamelijke bestaan.

Bij ‘kop’ en ‘hiel’ kun je denken aan hoofd en buik, of geest en lichaam. Beide worden getroffen. Ons rationele denken wordt een kopje kleiner gemaakt en ook zakken we door ons materiële en emotionele bestaan heen. Zowel je hoofd als je buik moeten hun zelfstandige macht opgeven.

Ze worden ondergeschikt aan je hart. Dat betekent niet dat je moet ophouden met denken of voelen. Het betekent dat denken en voelen niet langer de koning spelen. Ze worden opgenomen in een groter geheel, waarin je hart richting geeft. De mens kan zijn oude bewustzijn overstijgen.

De moederbelofte is zo de belofte van een innerlijke omkering: de slang zal niet eeuwig over je heersen. Hij heeft je verleid tot bewustzijn te komen. Hij liet je eten van de kennisboom. Daarmee is hij de voorbode en grondlegger van je christusbewustzijn, je geheelde zenuwstelsel, de levensboom. 

Michaël en de draak

In Openbaring 12 en 13 verschijnen de draak en de twee beesten. De draak als je reptielenbrein vertegenwoordigt je automatische overlevingsreacties van vechten, vluchten, verstijven en vleien, die je gevangen kunnen houden in angst en zelfbehoud. 

Het beest uit de zee toont je limbische systeem. Het staat voor je emotionele krachten van begeerte, afkeer en angst. Het beest uit de aarde, de valse profeet, verwijst naar je neocortex. Het verbeeldt je verstand dat verklaringen maakt, overtuigingen vormt en de andere krachten van je brein van argumenten kan voorzien.

Deze drie zijn niet per definitie slecht. Ze helpen je functioneren in de wereld. Maar wanneer ze zich losmaken van je hart, kunnen ze samen een macht vormen die je bewustzijn onderdrukt. Daarom moeten ze worden gezuiverd en worden ze uiteindelijk ook in het goddelijke maar pijnlijke vuurmeer van je hart geworpen.

Aartsengel Michaël is in deze symboliek de hemelse strijder die de draak bestrijdt. Ik verbind hem ook met het middenrif en de lever, bij uitstek het gebied en het orgaan die je eraan kunnen herinneren dat je lichaam voortdurend werkt aan vertering en verwerking, bescherming, zuivering en balancering. 

Michaël is altijd bij je en staat altijd voor je klaar. Hij werkt en strijdt dag en nacht voor je. Hij verbeeldt de kracht die je helpt om je denken en voelen met elkaar in balans te brengen, zodat je wil steeds meer overeenstemt met de diepere, goddelijke richting van je leven. 

Ook de nervus vagus past in dit beeld. Deze zenuw verbindt belangrijke functies van hersenen, hart en buik met elkaar. Symbolisch kun je deze zien als een lichamelijk beeld van de heilige Geest, de verbindende kracht die de drie centra tot een samenhangend geheel helpt maken. 

Je hart is daarbij de vuurpoel waarin je ongezuiverde gedachten en gevoelens niet vernietigd, maar gelouterd worden. Angst kan veranderen in moed, boosheid in heldere kracht en verwarring in inzicht. Je hoeft niets te onderdrukken, je leert het allemaal bewust te worden en het te transformeren. 

De draak aan de ketting

In Openbaring 20 wordt de draak gebonden voor duizend jaar. Dat is het beeld van de mens bij wie het hart en de intuïtie de leiding hebben gekregen. De draak is niet vernietigd, maar aan de ketting gelegd. Je oude overlevingsreacties kunnen nog steeds opkomen, maar ze bepalen niet langer je hele leven.

Het duizendjarige rijk is je innerlijke koninkrijk waarin het goddelijke centrum regeert. Je hoofd en buik blijven actief, maar dienen je hart. De Apocalyps is de openbaring van je blauwdruk. Het is het verhaal van je lichaam, je bewustzijn en je geest die worden omgevormd tot één samenhangend geheel. 

Spiritualiteit begint daarom niet met het ontvluchten van je lichaam, maar met het leren kennen ervan. Het paradijs, de twee bomen, de slang, de vrouw, de draak en Michaël vertellen samen hoe je als mens je oude bewustzijn kunt overstijgen. 

Dat doe je niet door je hoofd of buik te minachten of te vernietigen, maar door beide hun juiste plaats terug te geven. Het is goed om je brein te trainen en het is belangrijk om in alle opzichten goed voor je lijf te zorgen. Zo dienen ze juist je hart, je spirituele bewustzijn. Denken en voelen worden trouwe dienaren van het leven.

De Apocalyps gebeurt in je lichaam. Spiritualiteit begint heel dichtbij, namelijk bij het leren kennen van je eigen lichaam. Als je goed voor je lichaam zorgt en je je denken leert beheersen, gaat je hart open. Je oude geest maakt plaats voor een nieuwe geest, waarin je denken, voelen en willen steeds meer op elkaar zijn afgestemd.

Wanneer koning Hart in je regeert, is je lichaam geen gevangenis meer van instincten en gedachten, maar de tempel waarin je nieuwe mens geboren kan worden. De Apocalyps beschrijft zo de weg van de kennisboom naar de levensboom, van de slang naar de geketende draak, van de onbewuste naar de nieuwe mens. 

© Anthonie Roose