Nog slechts een paar procent van de Nederlanders schijnt positief te zijn over de politiek. Toch keert het volk zich opmerkelijk genoeg niet massaal af van het theater van de politiek. Bij elke verkiezing werpt het opnieuw zijn stem in de kliko. Kiezers zijn als de echtgenote die onmogelijk kan samenleven met haar overheersende man, maar ook niet zonder hem kan. Ze blijft hem trouw, ondanks haar afkeer van hem, omdat ze geen idee heeft hoe ze haar leven in zou moeten vullen zonder zijn aanwezigheid en sturing.
De overheid eronder (III)
Politiek vraagt om dappere profeten
Stel je eens een wereld zonder politiek voor en wat er dan nog overblijft? Politiek beheerst ons. Zet de tv maar aan, volg de grote podcasts, lees de krant: ze verschrompelen tot nietszeggende kanalen als je de politiek eruit zou halen. Wat is een leven zonder politiek? Alles is politiek, maar politiek is niet alles. Politiek is ons leven gaan beheersen, omdat we zijn begonnen te geloven dat we niet kunnen leven zonder politiek. Politiek is de meest succesvolle religie, met alle rituelen die daarbij horen. Het is nauwelijks of niet voor te stellen dat we zouden kunnen leven zonder steeds die meer of minder schijnheilige koppen van wauwelende politici voorbij te zien komen, samen met hun papegaaien, de lakeien van de media.
De manier waarop je afstand kunt nemen van de politiek is de weg naar binnen gaan. In je hart kun je een wereld zonder politiek ontdekken. Het is een rijk zonder macht en dwang. Een rijk waar gezond verstand en geestelijk inzicht regeren, vanuit liefde alleen. In dat rijk ben jij geen slaafse kiezer die zijn kracht verliest, maar een wijze keizer die zijn kracht laat zien. Die laat je zien in je persoonlijke leven, want daar komt het vooral op aan. Die kun je daarnaast ook laten zien in het publieke leven, zodat je anderen kunt inspireren en mogelijk beperkende grenzen kunt verleggen.
Doen wat parlementariërs nalaten
Het parlement is meer dan ooit een praatclubje geworden dat de regering niet meer zozeer controleert, maar haar vooral ruimte geeft. De media volgen slaafs het narratief van het regime. Ook veel alternatieve media blijven helaas hangen in het alledaagse politieke gekrakeel. Ze stellen nooit het gezag van de overheden als zodanig aan de kaak. Intussen zijn er toch wel steeds meer mensen die het meer dan zat zijn en met vreedzame middelen opstaan tegen het politieke systeem. In woord en geschrift delen zij hun visie, zodat meer mensen kunnen gaan ontdekken in welk politiek sektarisch slavernijsysteem ze eigenlijk leven. Met hun rake woorden zagen ze aan de poten van de stoelen van de machthebbers. Zij doen wat parlementariërs nalaten. Zij zijn profeten, omdat ze de waarheid achter de misleidende sluiers waarin we leven blootleggen.
Vroeger had je de hofnarren die – tot op bepaalde hoogte – op humoristische manier de draak konden steken met de heersers. Ik reken hier ook schrijvers als Erasmus en Dante toe, die geniaal de zotheid van politiek en religie in hun boeken ten toon spreidden. Wij kennen de cabaretiers die de misstanden in politiek en samenleving aan de kaak stellen. Het was opvallend dat in coronatijd de cabaretiers opeens massaal hun mond dicht hielden. Iemand als Freek de Jonge, die in 2009 nog heel kritisch was op het fenomeen van de ‘Mexicaanse griep’, liet het nu volledig afweten. Angst voor verlies van naam, faam en inkomen leek hierbij een grote rol te spelen. Gelukkig zijn er intussen nieuwe ‘hofnarren’ opgestaan, zoals Jay Francis en Jonathan Krispijn.
Soms gaan de profeten verder en onderstrepen ze hun woorden met bijzondere acties, die juist in hun eenvoud bewustwording op gang kunnen brengen bij grotere groepen mensen, niet alleen bij het volk, maar ook bij onbewuste politici en hun ambtenaren. Een sympathieke en opvallende actie is bijvoorbeeld die van De Begrenzers, Frank en Mordechai: iedereen kan zijn steentje bijdragen aan de Berg van Verzet, met de bedoeling zo uiteindelijk de dwingende macht van de overheid aan banden te leggen.
De overheid begrenzen
De Begrenzers staan hiermee in een bijbelse traditie. Waar koningen op het pluche komen zie je ook profeten verschijnen, want het kwaad roept automatisch de tegenbeweging van het goede op. Als koning David de mooie Batseba in zijn harem opneemt en dan haar echtgenoot aan het front bewust laat sneuvelen, komt de moedige profeet Natan bij deze absolute heerser in het paleis en houdt hem een confronterende spiegel voor door hem een rake parabel over een gestolen lammetje te vertellen. Bijbelse profeten konden vlijmscherpe woorden gebruiken om machtsmisbruik, onrecht en corruptie van koningen en overheden aan te klagen. Daarbij kozen ze regelmatig symbolische en soms zeer extreme acties, die flink de aandacht trokken en bewustwording op gang brachten om zo brute macht in te perken en machthebbers te begrenzen.
De profeet Jesaja bijvoorbeeld liep drie jaar lang ongekleed en op zijn blote voeten door Israël, om te waarschuwen dat Israël beter niet kon vertrouwen op Egypte of Ethiopië. Zij zouden zelf gevangengenomen, vernederd en zo compleet uitgekleed worden. Het was een waarschuwing aan de overheid voor verkeerde politieke allianties. De profeet Jeremia liep rond met een houten juk op zijn schouders, zoals een os dat droeg. Daarmee liet hij zien dat Juda met zijn toenmalige verwerpelijke politiek onderworpen zou worden aan koning Nebukadnezar van Babel.
Hoewel Jeruzalem op het punt stond te vallen, kocht Jeremia een stuk land. Dat leek een totaal onlogische actie in die omstandigheden, maar hij drukte hiermee uit dat God ondanks het falende leiderschap herstel zou brengen. Hoop is sterker dan corrupte politiek. Toen in maart 2020 de coronaplandemie wereldwijd uitbrak, heb ik zelf in juni van dat jaar uit een soort van hoopvol protest midden in onze tuin een olijfboompje geplant. De olijf is symbool van leven en vrede. De boom is al vijf jaar lang flink aan het groeien en dat koestert mijn vertrouwen in de toekomst.
Bereid tot persoonlijke offers
De profeet Hosea huwde de prostituee Gomer, om te symboliseren dat Israël ontrouw was aan God door allerlei vormen van verraad en misbruik. Dit huwelijk was zo een levende aanklacht tegen het morele en spirituele verval van het volk en zijn leiders. De profeet Ezechiël voerde meerdere opvallende acties uit, zoals 390 dagen lang slapen op zijn linkerzijde en daarna 40 dagen op zijn rechterzijde of het bereiden van zijn voedsel op mest. Hij waarschuwde regering en volk door zijn haar en baard af te scheren en deze in drie stukken met haar te verdelen: één stuk om te verbranden als beeld van hongersnood, één stuk om in stukken te slaan als beeld van oorlog en één stuk om te verstrooien als beeld van ballingschap. De boer en profeet Amos uitte felle kritiek op de politieke en religieuze leiders van het volk. Hij liet het boerenland achter zich en begaf zich in het tempelcomplex en het hof om hen direct te confronteren. Amos ontmaskerde structureel onrecht en economische uitbuiting. De rijke mensen in hun weldoortimmerde huizen ontkwamen daarbij niet aan zijn oordeel, met name de rijke dames die met hun levensstijl de armen onderdrukten, die hij ‘koeien van Basan’ noemde.
Als Johannes de Doper en Jezus in het Evangelie met felle bewoordingen de politieke en religieuze leiders aanspreken, staan zij in een lange traditie van oudtestamentische profeten. Wat alle acties van de bijbelse profeten met elkaar gemeen hadden, was het vreedzame en symbolische karakter ervan. Ze brachten sociale, politieke en religieuze corruptie aan het licht. Ze confronteerden de machthebbers met hun misbruik van macht. Ze brachten schokken van bewustzijn teweeg bij het volk. En om het onrecht zichtbaar te maken, brachten ze persoonlijke offers.
In onze tijd, waarin we wereldwijd geregeerd worden door gewelddadige machtsinstituten als de NAVO, de EU en de VN, zijn er meer dan ooit profeten nodig om de brute macht achter de grijnzende gezichten van politieke leiders te exposeren. Ze maken oorlog normaal om zo hun machtspolitiek en corrupte praktijken ten koste van het volk eindeloos voort te kunnen zetten. Oorlog is vanouds de plek waar massa’s jonge mensen die elkaar niet eens kennen en niet haten, elkaar vermoorden door de besluiten van een groepje oude mensen die elkaar goed kennen en elkaar haten, maar niet het lef hebben om elkaar te vermoorden. Politiek vraagt niet om stoere soldaten die bereid zijn om geweld te plegen, maar politiek vraagt om dappere en vreedzame profeten. Profeten die hun stem niet weggeven, maar hun eigen stem laten horen. De belangrijkste kwaliteiten van die profeten zijn een harmonieus en liefdevol hart, veel lef, een dosis humor, creativiteit en een flink doorzettingsvermogen.
(wordt vervolgd)
© Anthonie Roose